Sunayen annabawa

  • Muhimmancin Sunayen Hausawa na Gargajiya a Gargajiyar Bahaushe

    Dukkanin kabilun Afrika na bakiya da sunayensu na gargajiya wanda suke dauka da matukar muhimmanci dan suna daya daga shaidodin da ake ganesu dasu; bayan tsaga ko tsage, launin fata, abuncinsu na ci, kayansu na sawa, harsunansu da dai sauransu. Kowace kabilar Afrika da zaka iya lissafowa yau iyakar lissafinka nada nata al’adu da aka santa dasu, haka ma abun yake ga sunayen gargajiya da muke bayani game dasu a nan. Hausawa gungun kabilu masu dagantaka da juna da akasarinsu keda mazamni a kasashen Afrika irinsu Jamhoriyar Nijar, Nijeriya, Sudan, Kamaru, Gana, Ibori kos da wasu, su ma ba’a barsu baya ba- sunada nasu sunayen na gargajiya iri daban-dabam da aka faro tun zamani mai tsawo dake cikeda hikima da hangen nesa bisa Gargajiyar Bahaushe da tabi’unsu. Duk da cewa anyi zaman lokacinda wasu ke gani ko tsammanin Hausawa basuda sunayen gargajiya- suna ganin kamar basuda sunayen gargajiya ko kuma sun musanyasu da na Larabawa da gangan, wanda haka ba gaskiya bace.

    Hausawa nada sunayen gargajiya iri daban-dabam- wasu ma zaka yi mamaki idan aka baka ma’anarsu ko asalinsu.

    Sunayen Hausawa masu lakanin “Dan”, “Ta”, “Na”, “Mai” da “Yat”
    Hausawa na hada sunaye da wadannan lakanoni da zasu bada dangantakar mutum da Kakanninshi, Ubanshi, Uwarshi, Uwayenshi, wani bi kamannin mutum.
    “Dan” na nufin dan wani,wata ko karami : Misali da Dangote, Dantata, DanZubair, Dankarami dss
    “Ta” Ma’anarsu daya da “Dan” sai waccen na daukar macce. Tana iya nufin matar mutum: Tahawwa, Tasala.

    “Na” In mutum ko yaro ya girma wurin kakanni nai ko wasu danginsu, to sai ya kasance ana lakabasu da sunayen wanda suka tasa wurinsu tareda wannan bakin. Wani bin yana nufin mijin wata ko wance:
    Nadada, Nasale, Nakulu

    “Mai” na nufin wanda ko wadda aka a haifa a yanayi kaza ko lokaci kaza. Yana kuma nufin aikin mutum ko aikatau:
    Maikudi, Maidare, Maigari, Maigoro, Maiyara

    “Yat” ma’anarsu kusan guda da “Dan” sai dai ita waccan tana daukar mata ko macce zalla:
    Yatsohi, Yattanin, Yatladi,

    Sunayen Hausawa na Annabawa da Alayensu:
    Hausawa na amfani da sunayen annabawa wanda suke kunshe cikin littattafan mu masu tsarki; Attaura, Linjila da Al kur’ani. Hausawa jikokin annabawa ne kuma cikinsu ance anyi annabawa bisa la’akari da cewar masana tarihi da kuma yadda alamu ke nunawa. Tun bayyanar musulumci suke sawa diyansu wadannan sunayen dan neman tubarraki irin na wadannan bayun Allah da suka mai hidima

    Adamu (Sunan Annabin Allah): Ada, Ado, Ade, Adiya.

    Ibrahim (Sunan Annabin Allah): Iro, Ibro, Iroro, Ibra.

    Idirisa (Sunan Annabin Allah): Idi, Idiya, Ide.

    Muhammadu (Sunan Annabin Allah): Hamma, Aman, Ammani, Mammado.

    Usman (Sunan Sahabin Annabi): Mani.

    Jibrila (Sunan Mala’ika): Jibo.

    Umaru (Sunan Sahabin Annabi): U’ma, Umar.

    Balkisu (Sunan Matar Annabi Sulaiman): Balki.

    Haruna (Sunan Annabin Allah): Haro, Haru

    Yunusa (Sunan Annabin Allah): Yanu.

    Abubakar (Sunan Sahabin Annabi): Abu, Bukari, Garba.

    Isiyaka (Sunan Annabin Allah): Isiya.

    Yakubu (Sunan Annabin Allah): Yaku.

    Yusufa (Sunan Annabin Allah): Isu.

    Sulaimanu (Sunan Annabin Allah): Sule.

    Zainabu (Sunan Matar Ma’aiki): Zainu, Abu

    Fadimatu (Sunan Diyar Ma’aiki): Tima, Chima

    A’isha (Sunan Matar Ma’aikin Allah): A’i, Indo

    Salihu (Sunan Annabin Allah): Sale, Sala

    Zakariya’u (Sunan Annabin Allah): Zakari, Yau

    Sha’aibu (Sunan Annabin Allah): Sha’i, Shaibo

    Khadijatu (Sunan Matar Annabi): Dije, Hadiza, Dijangala

    Yahayya (Sunan Annabin Allah): Hayya

    Bilyaminu (Sunan Annabin Allah): Bilya.

    Mika’ilu (Sunan Mala’ika): Mikko. d.s.s

    Sunayen Hausawa na ranakku:
    “Lahadi”, “Attanin” , “Talata” , “Laraba” , “Alhamis” , “Juma’a” , “Assabar” sune sunayen ranakku a harshen Hausa kuma sunada danganci da na Larabci kasancewar Hausa dadaddar alkaryace da ta sha zamaninta a Gabas ta tsakkiya. Hausawa sunada tabi’ar sawa diyansu sunayen ranakku kamar haka:

    Tanin, Danjuma, Juma.
    Dassabe, Danladi, Lado Ladi, Ladidi, Dantanin, Dantala, Dantata, Maitala, Bala, Balarabe, Lariya, Larai, Balaraba, Laraba, Tabawa, Danlami, Lami

    Sunan lakabi:
    Baya ga wadancan akwai sunayen lakabi da abokai ko wari ko tabbashinnai ko kakanni ke lakabama mutum irinsu:
    Zaki, Gago, Gajala, Kwallo, Gagare

    Sunayen sana’a:
    Hausawa suna amfani da sunaye masu danganci da sana’o’insu na gargajiya irinsu:
    Kasu, Kassuwa, Maradi, Makera, Danmakera, Falke ko Hwalke, Maidawa, Dandawa, Maibarewa, Dankura, Zaki

    Sunayen yanayi ko shekara:
    Ana iya haihuwar yara cikin wani zamani a lakabama mutum sunan lokacin dan tunow.
    Maifari ko Maihwari, Damuna, Ranau, Ruwa, Makau da sauransu.

    A kwanan baya munyi wani bayani gameda “Tabbatattun Sunayen Hausawa na Gargajiya da ma’anarsu”,ku shiga ku karanta.

Close

Adblock Detected

Please consider supporting us by disabling your ad blocker